|
بسمه تعالي
بيماري حباب گازي ( Gas bubble disease ) در مراكز تكثير قزل آلا
دكتر مظاهر زماني
اين معضل يك بيمـاري غيرعفـوني است كه به طـور شگفت آوري در بين عموم آبزيان مشـاهده مي شود، با توجه به اينكه انواع جانوران آبزي را تحت تأثير قرار مي دهد اما يك بيماري مسري و واگيردار نيست و به دليل اينكه در اثر ضربه هاي قيزيكي – محيطي و در اثر افزايش فشار گازهاي محلول در آب ايجاد مي شود نام عمومي بيماري حباب گازي براي اين بيماري پيشنهاد شده است .
در بين آبزيان پرورشي بچه ماهي هاي نورس ( لاروها ) تا وزن 2 گرم بسيار مستعدترند چرا كه همانطور كه گفته شد اين بيماري در اثر فوق اشباع شدن آب از گازها رخ مي دهد كه عمدتاً در اين بين نيتروژن، دي اكسيدكربن و اكسيژن بيشترين سهم را در ايجاد بيماري دارند كه بچه ماهيها و لاروها نسبت به اين تغييرات بسيار حساس ترند و بيشتر متأثر مي شوند.
علائم باليني:
معمولاً در شكل مزمن بيماري بچه ماهيها بدون هيچ علامت تلف مي شوند معمولاً اين شكل بيماري در فشار 103% گازها اتفاق مي افتد و اگر اين فشار بيشتر از 115-110 % شود فرم حاد بيماري رخ م دهد عمدتاً تلفات فرم مزمن ناشي از اضافه شدن عوامل عفونت زاي ثانويه در بافتهاي آمفيزمي است.
شكل حاد:
علائم كلينيكي عبارتند از : گيجي ( شناي بي هدف )، آمفيزم زيرجلدي، آمبولي، اگزوفتالمي (عمدتاً يكطرفه ) شنا در سطح آب، تيرگي پوست، خونريزي و تلفات بالا، افزايش تلفات با افزايش فشارگاز رابطه مستقيم دارد عمدتاً حبابها در چشم ها و حاشيه باله ها تشكيل مي گردد و ممكن است حبابهاي بزرگ در ماهيان كوچكتر باعث عدم تعادل در شنا شود همچنين حبابها در ارگانهاي داخلي مثل كبد، قلب و مغز نيز تشكيل مي گردد كه باعث مرگ ناگهاني در ماهيها مي شوند تشكيل حباب در چشم ها باعث مي شود كه ماهي به صورت عمودي در سطح آب شنا كند گاهي آمفيزمهاي پوستي ناشي از اين بيماري با برخي عفونت هاي باكتريايي كه ايجاد دمل هاي چركي مي كنند اشتباه مي شود دملهاي چركي ناشي از عفونت باكتريايي در پوست در اثر توليد گاز توسط باكتريها در بافتهاي زيرين پوست اتفاق مي افتد و اين دملها، چركي، معمولاً ملتهب و قرمز هستند در حالي كه در بيماري حباب گازي اين بافتها نرمال و طبيعي هستند و فقط تجمع گاز با ايجاد حباب ديده مي شود اما همانطور كه گفته شد اگر عفونت هاي ثانويه وارد اين دملها شوند مي توانند آنها را عفوني كنند.
درمان :
با توجه به مطالبي كه ذكر گرديد بيماري حباب گازي يك بيماري عفوني نيست و فقط در اثر آسيب هاي فيزيكي ناشي از تغييرات فشار گازها در آب اتفاق مي افتد پس جهت جلوگيري از وقوع اين بيماري يا براي جلوگيري از گسترش و پيشرفت بيماري در مواقع وقوع، نيازي به درمان آنتي بيوتيكي نمي باشد فقط با اصلاح آب و اعمال تغييراتي در وضعيت آب مي توان آن را كنترل و درمان نمود پس تنها راه پيشگيري از اين اتفاق جدا نمودن ماهي ها از سيستم و قرار دادن در آب با ميزان قابل قبول اكسيژن و دما مي باشد يا به عبارت ديگر با اندازه گيري فاكتورهاي آب، جلوگيري از ورود فاكتورهاي مسبب و انتقال ماهيهاي آسيب ديده به محيطهاي وسيع تر ( كاهش تراكم ) و در مرحله بعد درمانهاي تقويتي با ويتامينها و درمان آنتي بيوتيكي بر عليه عوامل بيماري زاي ثانويه كه احياناً در محيط مي باشند و مي توانند باعث تشديد تلفات شوند مي توان اين بيماري را كنترل و درمان نمود با توجه به آنچه گفته شد به دليل نياز بدن ماهي به اكسيـژن براي سوخت و ساز، بنابراين بيماري حباب گازي بيشتر در اثر فوق اشباع شدن آب از گازهاي نيتروژن و دي اكسيد كربن اتفاق مي افتد پس نياز است كه علاوه استفاده از سيستم هاي تزريق و تنظيم كننده اكسيژن از دستگاههايي براي بر هم زدن آب ( اسپلاشر ) و خارج نمودن گازهاي اضافي از آب نيز استفاده نمود خصوصاً مزارعي كه منبع آبي آنها آب چاه يا قنات مي باشد و اين آبها از دي اكسيد كربن و نيترژن فوق اشباع مي باشند و همچنين مزارعي كه با سيستم مدار بسته مديريت مي شوند.
منابع :
1- گري . آ . ودمير . ترجمه دكتر مهرداد عبدالله مشايي . فيزيولوژي ماهي ها در سيستم هاي پرورش متراكم 1379.
2- tiearzti prax.1997 may.25 (3 ) . 284-8 . Gas bubble disease of fish . pubmed
3- D.A.edsall – c.smith . us fish and wild life service . fish technology center Bozeman , Montana . usa 4050 Bridger conyon road 59715 . usa.
4- one of a series of articles written for ultimate Reef by fish health professionals published on October 2007 . at . ultimate Reef . com .
null |
|
آخرين بروز رساني ( 31 مرداد 1388 )
|
